Actieweek: Iedereen koopt bij Aldi en Lidl...

Maar waar kopen Aldi en Lidl zelf in?
En in welke omstandigheden gebeurt de productie van hun kleding en textiel?

In de week van 8 tot 14 februari voert de Schone Kleren Campagne, met LBC-NVK voorop, actie bij Aldi en Lidl om meer transparantie te vragen m.b.t. hun aankoop- en arbeidspraktijken.

Toen kwam de Schone Kleren Campagne tot de vaststelling dat er ook bij Aldi en Lidl heel wat kleding verkocht wordt, veel meer dan we spontaan denken. Door hun schaalgrootte qua omzet en aantal winkels hebben Aldi en Lidl een gigantische aankoopkracht. Op papier engageren ze zich wel voor goede arbeidsomstandigheden bij de productie maar we weten niet veel over de inspanningen die ze hiervoor doen en uit onderzoek blijkt dat fundamentele arbeidsrechten bij hun leveranciers geschonden worden.

Wat vraagt de Schone Kleren Campagne van Aldi en Lidl?
De Schone Kleren Campagne vraagt met deze actie dat Aldi en Lidl, net als modeketens en sportmerken, het recht op organisatie respecteren, een leefbaar loon betalen, respectvolle aankooppraktijken hanteren en meer informatie verstrekken.

Mogen we dan niet meer kopen bij Aldi en Lidl?
De Schone Kleren Campagne roept niet op tot een boycot. Dit lost de problemen van de werknemers immers niet op. De Schone Kleren Campagne informeert wel consumenten en nodigt consumenten uit om kritisch te zijn en actie te voeren als het nodig is om bedrijven hun verantwoordelijkheid voor de arbeidsomstandigheden bij de productie te doen opnemen.

Hoe reageren Aldi en Lidl op acties van de Schone Kleren Campagne(s)?

Niet alleen bij ons maar ook in andere Europese landen wordt actie gevoerd t.a.v. Aldi en Lidl. Aldi heeft nauwelijks gereageerd op acties en op het onderzoeksrapport ‘Cashing in’; Aldi heeft enkel laten weten dat ze lid zijn van BSCI (Business Social Compliance Initiative). Lidl was eind 2007 bereid tot een gesprek met de 2 Belgische Schone Kleren Campagnes maar aangezien toen ook een vergadering gepland was met de Duitse Schone Kleren Campagne hebben we dit eerste gesprek uitgesteld en heeft iemand de Schone Kleren Campagne vertegenwoordigd tijdens dat gesprek in Duitsland. Daarna wees Lidl in België in 2009 een tweede uitnodiging af. In Duitsland gingen ondertussen 2 gesprekken door. Lidl gaf algemene informatie over de audits die ze doen en de vorming die ze organiseren maar het blijft onduidelijk waar ze produceren.

Kan je een voorbeeld geven van de problemen?
Voorbeelden uit het rapport ‘En maar incasseren’ (vertaald uit het Engels ‘Cashing in’) dat gebaseerd is op een onderzoek in 2008 bij 440 werknemers uit 30 fabrieken in Thailand, Bangladesh, India, en Sri Lanka die produceren voor Lidl, Aldi, Carrefour, Wal-Mart en Tesco.

Het basisloon (zonder overwerk) in 11 onderzochte fabrieken in Bangladesh varieerde van 1.350 taka (13,50 €) tot 2.400 taka (24 €) per maand. Beide loonniveaus werden aangetroffen bij leveranciers van Aldi. Het wettelijke minimum bedraagt 1.662 taka (16,62 €). Het gemiddeld verdiende loon (inclusief de overuren) in de fabrieken van Bangladesh bedroeg tussen 2.061 taka (21€) tot 3.447 taka (34€): meer dan het minimumloon maar nog steeds veel lager dan wat de arbeiders als een leefbaar loon voor één persoon alleen beschouwen, om nog te zwijgen van een gezin.

In twee typische fabrieken in Bangladesh die o.a. leveren aan Lidl, verdiende men gemiddeld 3.270 en 3.447 taka (33 en 34 €) per maand. Om dit hoger loon te halen, was de werkweek in de ene fabriek van 8u tot 19u zes dagen per week – gemiddeld circa 60 werkuren. In de andere werd van de arbeiders verwacht dat ze tot 22u bleven werken gedurende zeven dagen per week – een werkweek van 84 uren.
Die combinatie van lange werkdagen en intense druk om de productiequota te halen creëert een echte hel voor de arbeiders. In de eerstgenoemde fabriek, met een relatief gemakkelijk werkregime van 60 uur per week, vertelde Salma ons dat ‘als ik thuiskom ben ik zo vermoeid dat ik zelfs geen zin heb om te eten.’ Kusum voegt eraan toe: ‘Soms wordt het ondraaglijk en begin ik te huilen. Na enige tijd raap ik mijn moed samen omdat dat het enige mogelijke is, ik moet blijven werken.’

Bij een leverancier van Aldi in Bangladesh was er ook duidelijk een verleden van vakbondsrepressie. Een arbeider was ontslagen omdat hij lid was van een vakbond. Twee arbeidsters werden niet alleen ontslagen, maar werden verplicht te verhuizen, omdat ze hadden geprobeerd de arbeiders te organiseren. De arbeiders vertelden over de tactieken van de directie om kritiek het zwijgen op te leggen, onder meer door fysiek geweld, brandstichting en valse beschuldigingen tegen arbeiders.

Aldi en Lidl zijn lid van BSCI (Business Social Compliance Initiative): wat houdt dat in?
Business Social Compliance Initiative (BSCI) is een initiatief dat eind november 2004 gelanceerd is door de Europese distributiesector. Het is dus een initiatief van de ondernemingen (distributeurs) zelf. De gemeenschappelijke gedragscode is gebaseerd op IAO-normen. BSCI heeft auditcriteria ontwikkeld en wil fabrieksinspecties onderling laten erkennen. Het BSCI-programma is misschien een stap voorwaarts wat de stroomlijning van de eigen controleprogramma’s van de bedrijven betreft, maar het is geen programma voor externe onafhankelijke controle. BSCI doet het onterecht voorkomen alsof het om externe onafhankelijke controle gaat. Er is verder een gebrek aan openheid en transparantie. BSCI publiceert geen jaarlijks rapport, geen overzicht van fabrieksinspecties enz. Vakbonden en arbeidsorganisaties van de kledingarbeid(st)ers zijn er niet bij betrokken. Er wordt geen leefbaar loon geëist. Er worden geen concrete klachtenprocedures voorzien.