Commercialisering bedreigt gezondheidszorg

Actiedag vrijhandel
Elk jaar op 7 april viert de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) Wereldgezondheidsdag. Gezondheidszorg wordt steeds meer als een koopwaar beschouwd en verpakt in een ‘verdien- of businessmodel’. Commerciële operatoren eisen steeds meer plaats op, ten koste van de openbare of non-profit diensten. De nationale en Europese wetgeving en de handelspolitiek van de EU verzwakken de zorgsystemen. 
Net als in Spanje, Italië, Frankrijk en Griekenland voerden verschillende organisaties ook in Brussel precies op de Wereldgezondheidsdag actie tegen commercialisering van de gezondheidszorg. Ook LBC-NVK was erbij. Tijdens een symbolische actie aan het Schumanplein werden symbolisch twee ’tenthospitalen’ opgesteld, 1 voor de armen en 1 voor de rijken. 

Internationaal protest

LBC-NVK-secretaris Johan Fobelets legde op het Schumanplein uit hoe in het forensisch psychiatrisch centrum in Gent hetzelfde werk dient te gebeuren met één derde minder personeel sinds de commerciële overname.
Mede-organisator Jan-Willem Goudriaan van Epsu (Europese vakbond van publieke diensten) stelde dat de besparingspolitiek en de commercialisering van de publieke diensten desastreuze gevolgen hebben voor onze publieke gezondheidszorg. Dit moet stoppen. Gezondheidszorg is een fundamenteel recht. Wij ijveren voor een duurzame solidaire financiering, kwalitatieve zorg, gelijke toegang en waardige loon- en arbeidsvoorwaarden. De Panamapapers tonen eens te meer aan waar het geld gehaald moet worden.
Ives Hellendorf van CNE haalde aan dat het universele recht op betaalbare gezondheidszorg, dat sinds WOII als verworven werd beschouwd, in vele Europese landen steeds meer op de helling komt te staan. Een solidair gefinancierde gezondheidszorg en gelijke betaalbare toegang tot gezondheidszorg wordt zelfs ‘marginaal’! De balans in de gezondheidszorg slaat steeds meer door richting commercialisering. 
De gevolgen zijn manifest:
  • minder kwaliteit van de zorg
  • beperktere toegang tot de zorg, vooral voor de kwetsbaren 
  • mindere loon- en arbeidsvoorwaarden voor de gezondheidszorgwerkers 
  • verslechtering van de gezondheidsdeterminanten (armoede, vervuiling, onderwijs, tewerkstelling, huisvesting…)
  • een geneeskunde met twee snelheden (wachtlijsten, hogere tussenkomst van de patiënt, gedifferentieerde uitrusting…)

Getuigenissen

Vanuit verschillende landen waren er tijdens de actie getuigenissen over hoe de druk op ons model van sociale bescherming wordt opgevoerd.
“De ‘vermarkting’ van de gezondheidszorg maakt dat de overheid zich in Frankrijk steeds minder engageert en  zich steeds meer terugtrekt uit de gezondheidzorg. Privatisering betekent niet enkel een transfer van organisatie en eigendom naar de private markspelers, maar ook deregulering en commercialisering, het opsplitsen en outsourcen van onderdelen in verschillende ‘ondernemingen’ (schoonmaak, catering, veiligheid,  ict, labo …). Meer mensen worden uitgesloten van de gezondheidsdiensten door de onbetaalbaarheid van het private aanbod en de inkrimping van publieke dienstverlening onder druk van de besparingspolitiek en privatisering. In Spanje zijn er 2500 meer premature overlijdens, in Frankrijk hebben ‘private aanbieders’ zoals Orpea haast een quasi monopolie met 40% marktaandeel.” 
“De ultraliberale besparingspolitiek creëert een geneeskunde met twee snelheden. In Frankijk kan je meer en sneller gezondheidszorg krijgen, met zelfs hotelfaciliteiten in buurt van het hospitaal en VIP-service, als je meer kunt betalen via privé-hospitaalverzekeringen. De kwaliteit van de zorg in de publieke diensten gaat terwijl achteruit, bij gebrek aan professionele vorming en gekwalificeerd personeel. Wij, de belastingbetalers, financieren het aanbod van de privé-groepen!”
“In Spanje moest de belastingbetaler de meubelen redden, de eurocrisis, bankencrisis, schuldencrisis, … De  besparingspolitiek moest de schulden doen dalen, maar in de praktijk zien we een toename! We zien dat achter dit beleid een andere doelstelling zit, nl. ‘privatiseringen’. Het gevolg is dat de rechten van de bevolking in Spanje en Griekenland worden geschonden. De hele gezondheidszorg wordt fundamenteel aangetast.”
“Vooral de meest kwetsbaren zijn het slachtoffer. Spanje heeft de gratis medicamentenbedeling voor ouderen stopgezet en ook in andere landen hebben steeds minder mensen toegang tot adequate sociale bescherming.”
“In Ierland stellen de publieke diensten 100.000 personeelsleden te werk. Maar 12.000 daarvan zijn inmiddels al dan niet vrijwillig moeten vertrekken. Veel hoger opgeleiden uit de medische sector emigreren.” Twintig Ierse collega’s kwamen op 7 april in België hun solidariteit betuigen en getuigen over de privatisering en commercialisering van de gezondheidszorg in hun land. Ook die heeft sterk te leiden onder de besparingsprogramma’s in de nasleep van de economische schuldencrisis.
“In België worden rusthuizen steeds meer onbetaalbaar door de commercialisering. In Brussel zijn 119 rustoorden op de 152 in commerciële handen. In Wallonië is 57% vooral in handen van de grote commerciële spelers. De waarde van de aandelen van Groep Orpea bedroeg in 2002 nog ongeveer 5,6 euro. Nu is het 50  euro waard. Het is duidelijk waar de winst van de commercialisering naartoe gaat. Een gemiddeld pensioen bedraagt 1.100 euro per maand, terwijl de dagprijs in een rustoord 50 tot 110 euro bedraagt.”
“In Nederland is de gezondheidszorg aan de private markt overgelaten, zogezegd om het minder duur te maken. Dat leverde 1,5 miljard winst op voor de private sector. Die winst kan niet meer aan de publieke zorg besteed worden.”

Vrijhandelsakkoorden versnellen privatisering 

De vrijhandelsakkoorden tussen de EU, de VS en Canada willen de gezondheidszorg overlaten aan globale private commerciële spelers. En ook de Europese ‘Troika’ (Europese Commissie, ECB en IMF) pleit voor meer besparingen en een snelle uitbreiding van privatisering en commercialisering in de gezondheidszorg. 
“We mogen deze ontwikkeling niet als een fataliteit ondergaan. Er bestaan alternatieven. In Spanje ontstaan er burgerbewegingen in Madrid en Barcelona die hospitalen weer meer naar de gemeenten willen brengen.  Tijdens publieke acties wordt in mei in Spanje aan de alarmbel getrokken en gepleit voor een alternatief systeem.” 
“De strijd is globaal en kan niet enkel nationaal gevoerd worden. We moeten globaal mobiliseren, samen met de mensen die dagelijks de gevolgen ondergaan. Want wereldwijd zijn de oorzaken dezelfde. Het is een politieke, liberale keuze, die zich richt op een welbepaald sociaal-economisch systeem.” 
De Europese actiedag van 7 april is een opstap naar meer samenwerking tussen organisaties in verschillende landen. Via meer ervaringsuitwisseling en het delen van actiemiddelen kan het verzet tegen de privatisering opgevoerd worden.