Werkzekerheid

Een contract van onbepaalde duur biedt de werknemer een flinke zekerheid. Een personeelslid mag na de proefperiode niet zomaar ontslagen worden. Er moet een reden toe zijn. Anders wordt het ontslag onregelmatig en moet er syndicaal opgetreden worden. In een aantal gevallen kan de werkgever tot ontslag overgaan. Er moeten dan bepaalde regels en procedures nageleefd worden. We zetten deze situaties even op een rijtje.

Beroepsbekwaamheid

Het kan voorkomen dat er zich problemen stellen tijdens de uitoefening van de job. Toch is ontslag daarbij geen automatisme. Vooraleer men ontslagen kan worden, zijn volgende stappen in de cao afgesproken:
  • De werknemer die beroepsonbekwaam wordt geacht, krijgt een schriftelijke verwittiging van de werkgever waarin de eventuele problemen duidelijk worden toegelicht. Deze aanklacht moet grondig worden onderzocht. Bij deze gelegenheid kan de betrokken werknemer onmiddellijk de tussenkomst van de vakbondsafgevaardigde vragen.
  • De werkgever moet proberen om het beroepspeil en de bekwaamheden van de werknemer te verhogen, zodat hij/zij de functie kan behouden.
  • Als deze inspanningen niet het verwachte resultaat opleveren, kan de werkgever de werknemer overplaatsen naar een functie die meer met zijn/haar beroepsmogelijkheden overeenkomt. Dit kan in dezelfde of in een andere winkel of dienst zijn.
  • Als al deze inspanningen toch niet tot het gewenste resultaat leiden, pas dan kan en mag de werkgever tot ontslag overgaan. Het ontslag zal alleen maar kunnen plaatsvinden als de vakbondsafvaardiging op voorhand is ingelicht. De werkgever moet daarbij alle wettelijke procedures inzake ontslag in acht nemen.
De vakbondsafgevaardigden mogen hierop toezien en kunnen je inlichten over de werknemersrechten en een correcte afhandeling van de te volgen procedure.

Ontslag om dringende reden, zware fout

Op het moment dat de werkgever je ontslaat om een dringende reden of zware fout, is hij verplicht om de vakbondsafvaardiging in te lichten over dit ontslag. Een snelle reactie, en zo nodig verdediging, is noodzakelijk als de juiste toedracht moet worden onderzocht.
De wet bepaalt niet wat een zware fout is. Wanneer men zo’n ontslag wenst te betwisten, is het uiteindelijk de rechter in de arbeidsrechtbank die erover oordeelt.
Naast de steun van de LBC-NVK-afgevaardigden in de onderneming kunnen LBC-NVK-leden rekenen op professionele bijstand van de juridische diensten van de LBC-NVK.

Bij verdenking van diefstal

Bij verdenking van diefstal moet de verantwoordelijke van de winkel de betrokkene, in aanwezigheid van de vakbondsafgevaardigde, de keuze laten om bijstand van een vakbondsafgevaardigde te vragen.
Het spreekt voor zich dat dit erg belangrijk is voor de verdediging van de werknemer.
Als er geen vakbondsafgevaardigde in de winkel aanwezig is, moet de verantwoordelijke er één opbellen, indien mogelijk in aanwezigheid van twee getuigen. Als dit niet lukt met een eerste afgevaardigde, moet men trachten  een andere afgevaardigde te contacteren.
Als beide pogingen mislukken, dient de verantwoordelijke dit te melden in een schriftelijk verslag dat moet worden ondertekend door de betrokkene en de getuigen. De betrokkene kan de ondertekening van dit document weigeren.
Alleen als bovenstaande procedure is gevolgd, kan het verhoor starten. Als de procedure niet wordt nageleefd en de betrokkene toch wordt ontslagen om dringende reden, moet de werkgever een schadevergoeding betalen die 12 maal het maandloon bedraagt.

Definitieve medische ongeschiktheid (overmacht)

De definitieve medische ongeschiktheid wordt erkend door de arbeidsgeneesheer.
Vooraleer tot het beëindigen van het arbeidscontract wordt overgegaan, moet de werkgever de bediende, in aanwezigheid van een vakbondsafgevaardigde, de keuze laten om  bijstand van een vakbondsafgevaardigde te vragen.
Deze bijstand kan ertoe leiden dat de mogelijkheden van herplaatsing worden onderzocht zodat de werknemer in dienst kan blijven.
Indien herplaatsing absoluut onmogelijk is, zal de bediende die wegens overmacht ontslagen werd gedurende 24 maanden een aanpassingsuitkering ontvangen van €123,95 (voor de deeltijdse werknemer in verhouding tot de arbeidsduur).

Economische omstandigheden

Bij ongunstige economische omstandigheden (bv. een faillissement) of omstandigheden die technische aanpassingen vergen, kan de werkgever overgaan tot ontslag.
Deze omstandigheden moeten in eerste instantie worden opgelost zonder tot een collectief ontslag over te gaan. Alle mogelijkheden moeten worden uitgeput om ontslagen te vermijden. Denk aan overplaatsingen, brugpensioen, aanwervingsstop, herscholingsplan enz.
Als ontslagen onvermijdelijk blijken, dienen er wel voorrangsregels in acht te worden genomen waarbij rekening wordt gehouden met bekwaamheid, leeftijd, anciënniteit en gezinslasten van de afzonderlijke werknemers.
Ingevolge de wijzigingen die de regering Di Rupo doorvoerde, mag men niet langer alleen oudere werknemers ontslaan of op brugpensioen sturen. Voortaan zullen ontslagen moeten gespreid worden over de verschillende leeftijdscategorieën.
In geval van sluiting van filialen wordt aan de getroffen bedienden voorrang verleend bij een herplaatsing in de onderneming.
Indien herplaatsing onmogelijk is, wordt een bijkomende vergoeding van één maandloon zonder arbeidsprestaties uitgekeerd.
De sluiting van onderneming is gebonden aan wettelijke voorschriften die onder meer de voorafgaandelijke informatie en raadpleging van de vakbonden waarborgen.

Overplaatsing van het personeel

Volgens afspraak in de sector is overplaatsing van een personeelslid  slechts mogelijk wanneer de vakbondsafvaardiging en het betrokken personeelslid akkoord gaan. Bovendien kan de betrokkene niet tot een overplaatsing worden verplicht als de verplaatsingstijd met het openbaar vervoer met méér dan een uur toeneemt.
Bij verplaatsingen van minder dan één uur dienen de op ondernemingsvlak besproken regels gevolgd te worden.
Maar als een gevolg van de regeringsmaatregelen die eind 2011 werden genomen, hanteert de RVA voortaan een heel andere logica. Stel dat je zou worden ontslagen omwille van het feit dat je niet zou instemmen met een overplaatsing die niet in overeenstemming is met de sectorregels; dan is de kans groot dat de RVA voortaan oordeelt dat je zelf schuld hebt aan het feit dat je je job bent kwijt geraakt. En riskeer je als sanctie gedurende een periode van minstens 12 weken, maar die kan nog oplopen, geen werkloosheidsuitkering te ontvangen.