Verlonen op basis van prestaties

‘Hype’ of voorbijgestreefd?

wortel
Werknemers verlonen op basis van prestaties, is daar iets verkeerd mee? Motiveert het juist niet sterk om een salaris te verdienen dat je voor een groot deel zelf in de hand hebt
Méér werken betekent méér verdienen: klinkt goed. Op het eerste gezicht is hier niets fout mee. In veel banken is er trouwens een loonsysteem waarbij de evolutie van het loon min of meer afhangt van de prestaties. En dat geldt dan zowel voor het vaste loon als voor het variabel stuk loon.
Motieven
Hét motief om prestatiegebonden te verlonen is het opzet om de beste haver voor het beste paard te reserveren. Het is haast een natuurlijke reflex om iemand te belonen die zijn of haar best doet. Maar is dat wel altijd objectief vast te stellen? 
Is het altijd duidelijk of iemand beter werkt dan een ander? Er zijn zowel kwalitatieve als kwantitatieve criteria. Kan je aan iedereen relevante ‘smart’ doelstellingen geven? En hoeveel discussies ontstaan er niet omdat mensen vinden dat ze onjuist zijn beoordeeld in vergelijking met collega’s?
Feit is ook dat het overgrote deel van de personeelsleden zijn werk goed doet. Vaak gaat de discussie dan over ‘iets beter’ of ‘iets slechter’. Dus jaarlijks een hoop energie en frustratie voor peanuts. Waarmee we niet willen zeggen dat er geen evaluaties of functiegesprekken moeten gebeuren.
Een systeem van automatische loonsverhogingen leidt misschien wel tot andere discussies maar als LBC-NVK zien wij er meer voordelen aan dan nadelen. Daarover lees je in het volgende artikel.
Bevraging 
We stelden vast dat er op dit vlak één en ander aan het bewegen is. Daarom hielden we een korte rondvraag bij diverse banken. We geven hier de grote lijnen van onze bevindingen. Het verhaal voor elke bank apart kan iets genuanceerder of ingewikkelder zijn.
In de tabel lees je per bank informatie over een aantal elementen uit het loonbeleid voor een nieuwe werknemer.
Wat hebben we bevraagd : 
  1. Functieclassificatie: worden  alle functies gewaardeerd volgens een bepaald systeem? (bijvoorbeeld Hay) 
  2. Loonevolutie: ofwel stijgen de lonen op basis van prestaties ofwel automatisch. Onder automatisch verstaan we een systeem waarbij het loon via een vaste regel stijgt, zodat iemand perfect kan inschatten wat zijn of haar loon is over 10 jaar
  3. Variabel loon: welke vormen van variabel loon bestaan in de ondernemingen?
BedrijfFunctieclassificatie 
Loonevolutiecafetariaplan
AutomatischOp basis van prestatie
AXAxxx***
Bank Nagelmackers
Belfiusxx*x*x
Beobankxx
BNPPFxxx
Bpostxxx
Crelanxxx****
Deutsche Bank
Euroclearxxx
INGxxx
KBCxx**x**x
RabobankDirectie wil  hiernaar evoluerenDirectie wil  hiernaar evoluerenIn onderhandeling
* Voor de bedienden evolueert het loon baremiek, voor de kaderleden obv prestaties
** Voor de werknemers die met hun loon onder 105% van de mediaan zitten van hun loonband: automatisch en ook mogelijkheid van discretionair als extra; boven 105% van de mediaan: discretionair (op basis prestaties/toegevoegde waarde/…); boven 130% geen jaaropslagen meer.
*** Cafetariaplan zonder cao maar op basis van policy geïnstalleerd door directie
**** Kaderleden kunnen opteren voor leasewagen
BedrijfVariabel loon
CAO 90WinstpremieIndividueel variabelTeam/groep variabel
DiscretionairOp basis van onderhandelde criteria
AXA
x
Bank Nagelmackers
Belfiusxx*x**x*
Beobank
x**
BNPPFxin onderhandelingxx***
Bpost
Crelanxx****
Deutsche Bank
Euroclear
INGxxxx*
KBCxx
RabobankIn onderhandeling voor laagste categorieënmomenteelIn onderhandeling voor de hogere categorieën
* kantoren
** kantoren en kaderleden op de hoofdzetel
*** Niet algemeen
**** Voor medewerkers hoofdzetel met commerciële functie

Conclusies
In tegenstelling tot wat vaak wordt beweerd stijgen de lonen in vele banken niet op basis van individuele prestaties. En evenmin hangt de variabele verloning altijd af van het behalen van individuele doelstellingen.
Het is zelfs zo dat een aantal banken, waaronder BNP Paribas Fortis en Bpost bank, is afgestapt van een prestatiegebonden verloning; zij hebben dit vervangen door een automatisch systeem. Een aantal banken gaat dan weer de andere richting uit. Allicht met dezelfde motieven waarom BNP Paribas Fortis en Bpost bank 10 jaar geleden het systeem invoerden.
Wij merken wel op dat de ‘discretionaire verhogingen’ oprukken. Iets wat we moeten opvolgen. Want het zou natuurlijk een kwalijke zaak zijn om een prestatiegerichte verloning, waar een methodiek achter zit, te vervangen door louter discretionaire verhogingen waarbij totaal onduidelijk is welke criteria worden gebruikt. Van de regen in de drop noem je zoiets.
Aan de andere kant van het spectrum bevinden zich de banken waar er nauwelijks of geen systematiek of transparantie is over de verloning. Totale willekeur.