Rapport Berès

Andere marsrichting en échte structurele hervormingen : voor koopkracht en strijd tegen sociale en fiscale dumping

Europese vlag
Als vakbonden willen we een andere marsrichting in het economisch Europees beleid. We verzetten ons tegen de huidige Europese koers (inhakken op loon, ontslagbescherming, uitkeringen). We pleiten voor échte structurele hervormingen. Europa moet fiscaal en sociaal rechtvaardiger, minder ongelijk én competitiever worden op basis van eerlijke concurrentie, kwaliteit en innovatie. Niet via sociale en fiscale dumping. 
Normaal wordt op 24 juni in het Europees Parlement het rapport Berès gestemd. Het is een bijzonder belangrijk rapport dat de Europese koers voor de komende jaren mee zal bepalen. Het wil lessen trekken uit de ervaringen van de voorbije jaren en de Europese Unie op die basis verder gestalte geven. Het moet ook als aanbeveling dienen voor de Europese staats- en regeringsleiders die op 25-26 juni gaan debatteren over het toekomstrapport van de EU.

Besparingsbeleid

Zo wil het rapport bv. nagaan in hoeverre de besparingspolitiek van de voorbije jaren een positief effect heeft gehad op de Europese economie. Niet dus, volgens ons. “De besparingsaanpak heeft een enorme ravage aangericht aan ons Europees sociaal model, maar heeft geen economische heropleving veroorzaak,” legt Nancy Pauwels van de LBC-NVK studiedienst uit. “En dat willen we duidelijk in het rapport zien staan!”
De voorbije weken lazen we in de pers voorzichtige berichten over de heropleving van de economie. “Helaas wordt die door de besparingsgoeroes verkocht als het bewijs dat de besparingspolitiek heeft gewerkt,” stelt Nancy. Maar dat is volgens haar geenszins het geval. “De heropleving was niet het gevolg van het besparingsbeleid dat Europa al jaren voert. Ze was enkel toe te schrijven aan het feit dat de Europese Centrale Bank de euro heeft verzwakt tegenover de dollar. Dat heeft onze export versterkt en de motor teug doen aanslaan. Wij zeggen dus: stop met de nefaste afbraakpolitiek, maar zorg voor koopkracht. Laat overheden toe om te investeren en zorg voor degelijke lonen. De lonen van werknemers zijn niét te fors gestegen in verhouding tot hun productiviteit. Dat is een mythe die ons al sinds het begin van de jaren ’80 wordt voorgehouden.”

Flexibele economie

Behalve de belangrijke vraag over het effect van de besparingspolitiek, buigt het rapport zich ook over de vraag of er de voorbije jaren in de lidstaten genoeg is gebeurd om de economie flexibel te maken? “Ook daar hebben we als vakbond een duidelijke mening over. De voortwoekerende flexibiliteit heeft vooral geleid tot een afbouw van werknemersrechten en een verminderde bescherming. De slechtere arbeidsvoorwaarden in naam van de competitiviteit brachten geen economische groei. Voor het eerst kent Europa een algemene erosie van de middenklasse. Niet enkel in het zuiden, maar ook in bv. Denemarken en Duitsland.”
Ook op dat vlak pleit Nancy voor een serieuze koersverandering. “Werknemers verdienen een goede en rechtvaardige welvaartsstaat, met ordentelijke bescherming van werkenden, werklozen, gepensioneerden en zieken. Dat kan via eerlijke lonen en rechtvaardige belastingen. We willen weg van sociale dumping en fiscale concurrentie.”

(Half) gemiste kans op verandering

Intussen is al duidelijk dat het rapport Berès niet helemaal de vakbondslijn volgt. “Op een aantal vlakken hadden de EU-parlementsleden oren naar onze vragen,” legt Nancy uit. “Op sociaal en fiscaal vlak worden een aantal van onze opmerking in de toekomstige Europese architectuur ingebouwd. Maar andere bekommernissen legden ze naast zich neer. Van een koersverandering op economisch en budgettair vlak is er geenszins sprake! De 3 grote fracties in het Europees parlement (christendemocraten, sociaaldemocraten en liberalen) trekken niet de kaart voor een andere economisch beleid met meer aandacht voor de globale vraag of het ‘loonaandeel’ in de economie. Er komen geen soepelere begrotingsregels voor nationale investeringen. Sociale indicatoren zoals het loonaandeel en de ongelijkheid worden geen instrumenten in het economisch (score)bord. Het mantra blijft dat ‘structurele hervormingen’ – een eufemisme voor deregulering van de arbeidsmarkt – op termijn zal leiden positieve economische, sociale en milieueffecten. Daar kunnen wij geen genoegen mee nemen. Dat is veel te zwak voor ons. Weet je wat een échte structurele hervorming zou zijn? Het engagement om werknemers hun fair deel van de gecreëerde welvaart te geven en de werknemerslonen mee laten evolueren met de productiviteit! Want dat is al vele jaren niet meer het geval.
Voor de vakbonden is het rapport Berès dan ook geen eindpunt. De strijd tegen het gevoerde Europees economisch beleid gaat door. “Op dit moment vecht elke vakbond zijn strijd tegen het huidige Europese beleid in gespreide slagorde: op het thuisfront,” legt Nancy uit. “In België vechten we voor het behoud van ons indexmechanisme en sociaal overleg, voor cao’s. In andere Europese landen vechten ze op hun manier tegen maatregelen die de Europese bewindvoerders hen door de strot willen rammen en voor het behoud van het Europees sociaal model. Enkel door onze krachten te bundelen en samen te strijden op het Europese front, kunnen we fundamentele koerswijzigingen afdwingen en stappen vooruit zetten naar een sociaal Europees beleid.”