1 jaar na Haiyan

Eén jaar na superorkaan Haiyan op de Filipijnen

haiyan
Op 8 november 2013 trof de supertyfoon Haiyan de Filipijnen: miljoenen mensen werden getroffen en duizenden vonden de dood. Een golf van internationale solidariteit kwam snel op gang. De Filipijnse vakbond van gezondheidswerkers Alliance of Health Workers (AHW), partner van Wereldsolidariteit en LBC-NVK, bood directe hulp aan slachtoffers. Wereldsolidariteit-medewerker Jeroen Roskams ging één jaar later kijken op het terrein. Zijn ooggetuigenverslag.

Trieste feiten

Op 8 november 2013 sloeg het noodlot toe in de regio Visayas, het centrale deel van de Filipijnse archipel, waar de tyfoon Yolanda/Haiyan aan land kwam met ongeziene windsnelheden tot 315 km/u. Haiyan was tot nu toe de krachtigste storm die ooit aan land kwam. De menselijke tol was enorm: meer dan 6340 mensen overleden*; meer dan 1700 mensen geraakten vermist; 14 miljoen mensen waren op één of andere manier door de tyfoon getroffen. Ook de aangerichte schade was bijzonder groot: meer dan 1 miljoen huizen werden beschadigd; meer dan een half miljoen woningen werden volledig verwoest.

Hulpverlening

Een golf van internationale solidariteit kwam snel op gang, ook vanuit België, maar de hulpverlening kwam slechts met moeite ter plaatse. De vakbond van gezondheidswerkers Alliance of Health Workers (AHW), partner van LBC-NVK en Wereldsolidariteit, bood directe hulp aan slachtoffers onder de vlag van het samenwerkingsverband SOS. Een 11-tal gezondheidsorganisaties en lokale gezondheidswerkers bundelen hierin de krachten. In totaal werden in de periode november 2013 tot en met maart 2014 vijf medische missies financieel ondersteund voor een totaalbedrag van 29.960 euro.
De medische missies van SOS en AHW gingen naar afgelegen dorpen en gemeenschappen op de zwaarst getroffen eilanden Leyte en Samar. Daarbij kregen in totaal 6.929 mensen medische bijstand en werd aan 8.756 families noodhulpgoederen (voedselpakketten en medicijnen) bezorgd. Aan 870 getraumatiseerde kinderen en 195 moeders werd psychosociale bijstand verleend.

Een jaar later

Jeroen Roskams landde medio oktober op de luchthaven van Tacloban. Zijn verhaal: “Na een jaar is de stad grotendeels heropgebouwd, maar de kwaliteit van de huisvesting laat te wensen over. Mensen hebben langs de weg huizen opgetrokken in hout, golfplaten, en afval dat ze gevonden of gekregen hebben. Sloppenwijken schieten uit de grond in de buurt van schepen die op de kust geworpen werden door de storm. Iedereen klaagt dat de overheid nauwelijks hulp heeft geboden, hooguit wat zakken rijst tijdens de eerste maanden na de ramp. Beloofde schadevergoedingen blijven uit. De lokale overheid van Tacloban heeft in een zone van 40 m aan de kustlijn verboden om te bouwen; dit gebied is voorbehouden voor commerciële privé-ontwikkelaars. De vroegere bewoners wil men een woonplaats geven 15 km buiten de stad. Een cynische maatregel als je weet dat de plaatselijke bevolking voornamelijk van de visvangst leeft. De hele tragedie is dat men mensen voor 1 à 2 jaar tijdelijke huizen heeft gegeven in minderwaardig materiaal, zonder zekerheid dat er iets anders komt. Er is geen werk en iedereen blijft zich afvragen waar de internationale hulp, uitgekeerd aan de Filipijnse machthebbers, is gebleven.”

Heropbouw

Tijdens de medische missies van SOS is een actieplan opgemaakt voor de wederopbouw van de gezondheidszorg en medische hulpverlening in het rampgebied. Dit wederopbouwprogramma heeft een totale kostprijs van 76.395 euro en loopt van augustus 2014 tot december 2016. Het programma bestaat uit 3 luiken. Een vormingsprogramma voor lokale gezondheidswerkers: momenteel zijn 33 vrouwen ingeschreven voor de opleiding in eerste hulp en preventieve gezondheidszorg. Tegelijk wordt ook het gezondheidscentrum van Panugmonon gerenoveerd en beter voorzien door de aankoop van medisch materiaal en geneesmiddelen. Een tweede luik bestaat erin de medische missies te professionaliseren en beter te coördineren. Een derde luik is de ondersteuning van een campagne tegen de privatisering van de gezondheidszorg, meer bepaald van het lokale ziekenhuis van Tacloban.

Privatiseringsgolf

Deze campagne vormt een onderdeel van een bredere, nationale strategie van AHW om de privatisering van 72 openbare ziekenhuizen tegen te gaan. De gezondheidszorg heeft momenteel te lijden onder een verminderde kwaliteit door de stelselmatige afbouw van de overheidsbudgetten voor gezondheidszorg. Er wordt systematisch bespaard op personeelskosten en verplegers met een vast contract worden vervangen door tijdelijke. Deze laatste zijn immers gemakkelijker te ontslaan, zijn goedkoper en komen minder in het verweer tegen de te lange werkdagen, de hoge werkdruk, de lage lonen en de werkonzekerheid. Ook de kostprijs van een ziekenhuisopname wordt onbetaalbaar voor de doorgaans arme bevolking. Volgens AHW zal de situatie door de privatisering alleen maar verergeren, zowel op het vlak van de loon-en arbeidsvoorwaarden van het verplegend personeel als op het vlak van de kwaliteit, toegankelijkheid en betaalbaarheid van de gezondheidszorg voor de modale Filipino’s.
Jeroen Roskams en Jaklien Broekx
* Dit is het officiële dodental, maar het werkelijke aantal ligt wellicht veel hoger. Schattingen spreken van 15.000 doden.

Contacteer ons